Thủy điện làm tăng xói lở các vùng hạ lưu sông Mekong

Việc xây các đập thủy điện trên thượng lưu sông Mekong được các nhà nghiên cứu cho là nguyên nhân làm giảm lượng bùn cát trên sông.

Theo báo cáo khoa học của nhóm tác giả Nguyễn Xuân Hiển, Trần Thục, Lương Hữu Dũng thuộc viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường: Việc giảm lưu lượng và nồng độ bùn cát lơ lửng sẽ dẫn đến tổng lượng bùn cát đổ ra cửa sông suy giảm. Đây là một trong các nguyên nhân gây ra xói lở cửa sông, ven biển khu vực sông Mekong, trong đó có tỉnh Cà Mau. 

Chỉ tính riêng đập Manwan và đập Dachaoshan của Trung Quốc khi đi vào hoạt động, đã gây tổng lắng đọng khoảng 70-80 triệu tấn bùn cát/năm; và đây được coi như là một trong những nguyên nhân làm giảm bùn cát của sông Mekong.

Ngoài ra, nguyên nhân lớn thứ hai gây ra xói lở là do quá trình khai thác cát phục vụ xây dựng quá mức tại hạ lưu sông Mekong. 

Theo điều tra sơ bộ của WWF, tổng lượng cát và sỏi khai thác từ sông Mekong năm 2011 là khoảng 27 triệu m³, tương đương với 43 triệu tấn. Tổng lượng bùn cát khai thác tại sông Mekong khu vực biên giới Việt Nam – Campuchia là khoảng 18 triệu tấn, trong đó hầu hết là cát thô.

Dự báo, đến năm 2015 nhu cầu sử dụng cát xây dựng cả nước từ 131 đến 140 triệu m³/năm, và đến năm 2020 sẽ tăng lên mức khoảng 200 triệu m³/năm. 

Với điều kiện đặc thù của vùng hạ lưu, sông Mekong có trữ lượng cát sông rất lớn, mỗi năm có khả năng cung ứng hàng chục triệu m³ cát.

Tuy nhiên, chỉ 2 địa phương vùng đầu nguồn sông Tiền, sông Hậu (An Giang và Đồng Tháp) là có trữ lượng cát đáp ứng được chất lượng cát xây dựng. Do vậy, lượng cát bị khai thác ở hạ lưu sông Mekong chủ yếu diễn ra tại hai địa phương này. 

L.Quỳnh